[sıfat]

• Hercai

[sıfat]

• Dalkavuk

[isim]

• Yâr olma durumu

  Uysal, belli belirsiz mahzun, böylece de analığıyla, yârlik ve eşliği ile noksansız bir kadınlık özlediğini sezdirten bir mizaç... - Tarık Buğra

[nesnesiz]

• Yok olmak, ortadan kalkmak, kaybolmak

• Görünmez olmak

• Sahip olunan bir şey elden çıkmak

Ata Sözleri ve Deyimler

• yitip gitmek

[isim]

• Hayvanlara yem verilen yer veya kap

  Bir avuç arpa fazla atar yemliğine, bir kamçı eksik vurur. - Abbas Sayar

[sıfat]

• Yem için ayrılan

  Yemlik ot.

[mecaz]

• Rüşvet, arpalık

[mecaz]

• Karşılıksız geçim sağlanan yer veya kimse

[argo]

• Kumarda kandırılıp parası alınan kimse

[-i]

• Savaş veya yarışmada üstünlük sağlamak, üstün gelmek

  Kahramanlar daima yenmek veya düşmanlarını yendikten sonra da yine yenecek düşman bulmak isterler. - Abdülhak Şinasi Hisar

• Kazanmak, ütmek

[mecaz]

• Tutmak, bastırmak

  Öfkemi yenmek için Ömer ile konuşuyorum, ona kaplan avı hikâyeleri anlatıyorum. - Refik Halit Karay

[nesnesiz]

• Yemek işine konu olmak

  Yemekler yenmiş. Bu meyve yenmez.

• Aşınmak

  Ökçesi yenmiş ayakkabıların üstünde çamurlu paçaları lime lime sarkıyordu. - Ömer Seyfettin

Ata Sözleri ve Deyimler

• yenene içilene bakılmamak

[-i]

• Kötülüklerini söylemek, zemmetmek

• Birinin veya bir şeyin kusurlarını ortaya koymak, hicvetmek, övmek karşıtı

• Beğenmemek, hoşlanmamak, tiksinmek

[nesnesiz]

• Bir gereksinimi karşılayacak, giderecek nicelikte olmak

[-e]

• Yeterli sebep olmak

  Bir sigara bir ormanı yakmaya yeter.

• Kötü bir davranış, durum, tutum yeterli olmak, kâfi gelmek

  Bu zulüm artık yeter!

[-e]

[mecaz]

• Başkasına gereksinim duymamak, kendine yeter olmak

  Kendiyle dolu, kendine yeten, olgun ve aydın bir insanın değil bir günü, bazen bir saati bile yüz binlerce lira değerinde olabilir. - Haldun Taner

[-e]

[halk ağzında]

• Bir yaşa erişmek, ulaşmak

  At dört, kız on beşe yettiği zaman / Severim kır atı bir de güzeli - Dadaloğlu

[halk ağzında]

• Olgunlaşmak

Ata Sözleri ve Deyimler

• yeter de artar
• yeter ki
• yetti artık (veya gayrı)

[-e]

[halk ağzında]

• Aceleyle, telaşlı bir biçimde koşmak

[nesnesiz]

• Birleşiminde karbon bulunan maddeler, ısı ve ışık yayarak kül durumuna geçip yok olmak

  Yanan ormanların yerine yeni orman yetiştirilir. - Anayasa

• Ateş durumuna geçmek, tutuşmak

  Kömür yandı. Ocaktaki odun yandı.

• Isı, ışık veren bir konuma geçmek

  Gece oldu, ışıklar yandı, yatsı vakti geldi. - Memduh Şevket Esendal

• Bütünü veya bir bölümü ateş veya sıcaklığın etkisi ile bozulmak, kömür durumuna geçmek

  Yemek yandı. Ekmek yandı.

• Isı etkisiyle vücudun bir yanı yara olmak, kızarmak veya rengi koyulaşmak

  Ateşe dokundu, eli yandı. Güneşten kolları yandı.

• Vücut veya nesnelerin ısısı artmak

  Ateşler içinde, günlerce titreyerek yanar. - Yusuf Ziya Ortaç

  Odamız yaz günleri çinko damın altında yanar durur. - Orhan Veli Kanık

• Parlamak, parıldamak

  Birkaç batarya top, kızgın güneş altında pırıl pırıl yanıyor. - Falih Rıfkı Atay

• Birtakım etmenlerin etkisiyle işe yaramaz duruma gelmek

  Kumaş boyadan yanmış. Ekinler dondan yanmış.

• Yanık acısına benzer bir acı duymak

  Boğazım yanıyor. Biberden ağzım yandı.

• Çok istemek, çabalamak

  Çocuklar, kendilerini beğendirmek için yanıyorlar. - Reşat Nuri Güntekin

[mecaz]

• Çok üzülmek

  Bu yaz tatil yapamayacağıma yanıyorum.

[mecaz]

• Çok sevmek, büyük bir aşk ile sevmek

[mecaz]

• Hükümsüz kalmak, değerini yitirmek

  Vaktinde değiştirilmeyen kâğıt paralar yandı.

[mecaz]

• Zarara, kötülüğe uğramak

  Maazallah! Birimize kitaptan rastgele bir şey soracak olsa yandığımız gündü. - Haldun Taner

[mecaz]

• Çocuk oyunlarında oyun dışı kalmak

[mecaz]

• Bir bir sıralamak, dile getirmek, dert dökmek, anlatmak

  Yazı yazmak, hayatımı anlatmak, kalbimi dökmek ihtiyacıyla yanıyorum. - Sermet Muhtar Alus

Ata Sözleri ve Deyimler

• yandı gülüm keten helva
• yanıp durmak
• yanıp tutuşmak
• yanıp yakılmak

[isim]

• Kahvaltıda ve diğer öğünlerde ana yiyeceğin yanında verilen çerez türü veya domates, salatalık vb. yiyecekler

[nesnesiz]

• Kına, yakı vb.ni koymak, sürmek

[-i]

• Yanmasını sağlamak veya yanmasına yol açmak, tutuşturmak

  Kendi sigarası için yaktığı kibriti bana uzattı. - Falih Rıfkı Atay

• Ateşle yok etmek

  Çöpleri yakmak.

• Işık vermesini sağlamak

  Mavi ışıklı ispirto lambalarını yakarlar. - Sait Faik Abasıyanık

• Isı etkisiyle zarar vermek

  Eteği ütülerken yaktı.

• Keskin, sert ve ısırıcı bir duyum vermek

  Biber ağzı yakar.

• Yanıyormuş gibi bir etki yapmak

  Hekime daima şarabın midelerini yaktığından bahsederler. - Falih Rıfkı Atay

• Kurutmak, zarar vermek

  Fırtına ekinleri yakmıştı. - Sait Faik Abasıyanık

[nesnesiz]

• Çok sıcak olmak

  Bugün güneş yakıyor.

• Karartmak

  Güneşte vücudunu yaktı.

• Çok üşütmek

  Soğuk rüzgâr insanın yüzünü yakıyor.

[tıp]

• Tedavi etmek amacıyla doku, damar vb. dağlamak

[mecaz]

• Silahla vurmak

[mecaz]

• Yıkıma, zarara yol açmak, büyük bir zarara uğratmak, mahvetmek

  Gözü mavi, boyu kısa, kendi muhacir olmasın. Ne olursa olsun makbulüm. Aman bu üçüne dikkat et. Beni yakma. - Ömer Seyfettin

[mecaz]

• Güçlü sevgi uyandırmak

[mecaz]

• Zamanında kullanılmadığından hükmünü yitirmek

  Biletini ve tatilini yaktı.

Ata Sözleri ve Deyimler

• yakıp yıkmak

[nesnesiz]

• Türkü, ağıt vb. düzenlemek, bestelemek

[nesnesiz]

• Bir yere veya bir şeyin üzerine boylu boyunca uzanmak

  Dörtnala giden atların köpüklü boynuna bir daha yatmayacak. - Nazım Hikmet

• Uyumak veya dinlenmek için yatağa girmek

• Yatay veya yataya yakın bir duruma gelmek, eğilmek

  Rüzgârdan bütün ekinler yattı. Gemi sağa yattı.

• Geceyi geçirmek üzere bir yerde kalmak

  Bu gece nerede yatacağız?

• Boş yere beklemek

  Mallar depoda yatıyor.

• İşlemez, çalışmaz durumda kalmak

  Gemi limanda yatıyor.

• Bir özellik kazanmak için bir şeyin içinde beklemek

  Turşu sirkede yatıyor.

• Belli bir süreyi cezaevinde geçirmek

• Ölü gömülmüş olmak

  Mezarlık servilerinin altında ninelerim, teyzelerim yatarlardı. - Halikarnas Balıkçısı

• Düz bir duruma gelmek, düzleşmek

  Kumaş iyice ütülenince yattı.

[-le]

• Cinsel ilişkide bulunmak

• Bir düşünceyi veya bir öneriyi benimsemek, razı olmak

• Heves etmek, eğilmek

  Çalı süpürgelerinin kırmızı çiçeklerindeki bal kokusuna yatmışlardı. - Sait Faik Abasıyanık

[mecaz]

• Bulunmak, var olmak

  Her ayrıcalık hevesinin kökeninde bir kompleks, bir göstermecilik duygusu yattığı görülür. - Haldun Taner

[teklifsiz konuşmada]

• Olumsuz veya başarısız bir sonuç almak

  Takım bu sezon yattı.

[halk ağzında]

• İşsiz kalmak, çalışmamak

[argo]

• Bilerek yenilmek, şike yapmak

Ata Sözleri ve Deyimler

• yatıp kalkıp
• yatıp kalkmak

[isim]

[tarih]

• Ferman

[-i]

• Uzunlamasına bölüp ayırmak

  Odunu yarmak.

• Buğday, arpa vb. tahıl tanelerini değirmende kırmak

• Derin yara açmak

• Yarık açmak

[tıp]

• Kesip açmak

[mecaz]

• Ortasından, içinden geçmek

  Vapurun yardığı sular, iki yanından güya neşelerinden köpüre köpüre Üsküdar'a gidişler, daima eğlenceliydi. - Abdülhak Şinasi Hisar