[isim]

• Sütün veya yoğurdun yüzünde zar durumunda toplanan, açık sarı renkli, koyu yağlı katman, krema

• Sütü yayvan kaplar içinde ve hafif ateşte tutarak elde edilen koyu, yağlı öz

• Yağmur ve selden sonra toprağın üzerinde kalan özlü tabaka

[mecaz]

• Bir şeyin en iyi ve seçkin bölümü

Ata Sözleri ve Deyimler

• kaymağını almak (veya yemek)
• kaymağı seven mandayı yanında taşır
• kaymak bağlamak (veya tutmak)
• kaymak gibi

[nesnesiz]

• Düz, ıslak, donmuş veya kaygan bir yüzey üzerinde sürtünerek kolayca yer değiştirmek

  Sol tekerlekler küçük bir hendeğin içine kaydı. - Osman Cemal Kaygılı

• Kaygan bir yüzey üzerinde birdenbire dengesini yitirmek

• Durum değiştirmek

• Anlamı değişmek

  Bazen kelimeler başka anlamlara kayar.

• Kurtulmak

• Yağışların etkisiyle toprağın alt tabakasının gevşemesi sonucu üst tabaka oynamak

[mecaz]

• Görüş, düşünce veya tutumunu değiştirmek

[argo]

• Cinsel ilişkide bulunmak

[isim]

• Değer

  Bir özleyiş ve bir korkudan sonra bayrağın kıymetini ne kadar daha başka, ne kadar daha yakından duyuyordum. - Ruşen Eşref Ünaydın

Ata Sözleri ve Deyimler

• kıymete binmek
• kıymetini bilmek
• kıymet vermek

[-i]

• Çok ince ve küçük parçalar biçiminde doğramak

  Eti kıymak.

[-e]

[mecaz]

• Acımadan vermek, esirgememek, feda etmek

  Beş altı kuruşa daha kıyarak sağlamca bir ip tedarik etti. - Hüseyin Rahmi Gürpınar

[-e]

[mecaz]

• Acımayıp öldürmek

  Zavallıya nasıl kıydılar?

[-e]

[mecaz]

• Acımayarak büyük bir kötülük etmek, zulmetmek

  Ne yapayım, ben de ekmek istiyorum, hayatımı kazanıyorum, bana kıymayın. - Halide Edip Adıvar

[isim]

[halk ağzında]

• Mısır unu, tereyağı, peynir ve su ile yapılan bir yemek

[-e]

[-i]

• Bir şeyi bir yere bırakmak, belli bir yere yerleştirmek

  Öteki elini doktorun omzuna koydu. - Sait Faik Abasıyanık

• Bir kimseyi işe yerleştirmek, birine iş sağlamak

  Bu işe kimi koyacağız?

• Bırakmak

  İçeri kimseyi koymuyorlar.

• Katmak, eklemek

  Mal üstüne mal koymak için içi giden bir kişidir. - Salâh Birsel

• İmza, tarih, adres yazmak

• Uyulması gereken kuralları belirlemek, ortaya çıkarmak

  Orduda yaşayan manevi kuvveti de meydana koyuyor. - Ruşen Eşref Ünaydın

[nesnesiz]

• Etkilemek, dokunmak

  Kendisinden yakışıklı ve ünlü olan bir adam için terk edilmiş olmak koyuyor olmalı ona. - İnci Aral

• Bir şey veya kimse için kullanmayı belirlemek, ayırmak

  Giderlerini iki ay içinde yerine koydu. - Necati Cumalı

• Bırakmak, terk etmek

Ata Sözleri ve Deyimler

• koy avucuma, koyayım avucuna
• koyduğum yerde otluyor
• koydunsa bul

[nesnesiz]

• Kedi, köpek işemek

[isim]

• Bir kurum, kuruluş vb.nin hesap işleriyle uğraşan kimse, muhasebeci, muhasip

[-i]

• Bir şeyin kaç tane olduğunu anlamak için bunları birer birer elden veya gözden geçirmek, sayısını bulmak

  Nara sormuşlar: -Tanelerin kaç tane? Yiyenler saysın bana ne- demiş. - Bedri Rahmi Eyuboğlu

• Sayıları arka arkaya söylemek

  Birden ona kadar saymak.

• Herhangi bir sıraya koymak, herhangi bir sırada yer aldığını kabul etmek

  Artık kışı geçti sayabiliriz.

• Herhangi bir şey, yerine koymak veya herhangi bir şey gözüyle bakmak, addetmek

  Her çiçekten bal eyledik / Arıya saydılar bizi - Pir Sultan Abdal

• Varsaymak, tutmak, farz etmek

  Elimi uzatsam benim olacak bir vazoya sırt çevirip başkasına kaptırınca onu benden çalınmış saymak neden? - Haldun Taner

• Arka arkaya söylemek, sıralamak

  Birinin iyiliklerini saymak.

• Ödemek, peşin vermek

  İki bin lira saydı, bana bir küpe aldı. - Memduh Şevket Esendal

[mecaz]

• Geçer tutmak

  Bunu saymam, sizi bir gün erkenden beklerim.

[mecaz]

• Değeri, üstünlüğü, yaşlılığı, yararlılığı dolayısıyla bir kimseye değer vermek, hürmet etmek

  Anam babamı nasıl saydı ise ben de kocamı öyle sayacaktım. - Memduh Şevket Esendal

[mecaz]

• Önemsemek

[mecaz]

• Gibi görmek, kabul etmek

  Arzularını yapmayı belli büyük bir külfet saydığınız bu küçük kalpler, saadetin kapısından girmeden felaketin ortasına yuvarlanıyorlar. - Aka Gündüz

[mecaz]

• Hesaba katmak, dikkate almak

  Bundan önce verdiğimi saymıyor musun?

Ata Sözleri ve Deyimler

• say beni, sayayım seni
• sayıp dökmek
• saymakla bitmemek (veya tükenmemek)

[nesnesiz]

[halk ağzında]

• Yiyecek baygınlık vermek, mideyi bulandırmak, midede ezinti yapmak

• Aldatmak, kandırmak, etki altında bırakmak

• Can sıkıntısı vermek, sıkmak, bunaltmak

[isim]

• Çok küçük ve sivri tahta, demir veya kemik parçası

  Elime kıymık battı.

[isim]

[hayvan bilimi]

• Dört ayaklı, iki ayağı üzerinde de yürüyebilen, ormanda toplu olarak yaşayan, kuyruklu hayvan, primat

  Bu maymunların tarlalara hiçbir zarar vermedikleri ve şehir hayatına alışık oldukları görülür. - Asaf Halet Çelebi

[mecaz]

• Taklitçi

[sıfat]

[mecaz]

• Çirkin ve gülünç

  Maymun herif.

Ata Sözleri ve Deyimler

• maymuna benzetmek (veya çevirmek veya döndürmek)
• maymuna dönmek
• maymun gibi
• maymun gözünü açtı

[sıfat]

• Oymaları bulunan, oymalarla süslenmiş olan

  Anasını yanındaki oymalı, yaldızlı kanepeye oturttu. - Reşat Enis

[-i]

• Bir şeyin üzerinden kabuk, deri, zar vb.ni çıkarmak

  Takkesini geçirmiş, entarisini kuşanmış, elma soyuyordu. - Aka Gündüz

• Birinin giysilerini çıkarmak

  Yaralıyı soyuyor ve ilk tedaviye başlıyorum. - Reşat Nuri Güntekin

• Birinin üstünde, yanında veya bir yerde bulunan şeyleri çalarak alıp götürmek

Ata Sözleri ve Deyimler

• soyup soğana çevirmek

[nesnesiz]

[argo]

• Kaçmak

  Bir bahane icadıyla şuradan beş on gün için tüyemez miyiz? - Ercüment Ekrem Talu

[-e]

[-i]

• Bir şeyi açarak, düzelterek bir alanı örtecek biçimde sermek

  Kardeşleri çardağın içine, dışına yatakları yayıyorlardı. - Necati Cumalı

• Birçok kimseye duyurmak

  Kıran Bey, çetesinin şöhretini her tarafa yaydı. - Refik Halit Karay

• Çevreye dağılmasına sebep olmak

  Sıtmayı çevreye yayan sivrisineklerdir.

[-i]

• Sınırı genişletmek

  Tozu yaymak. Lekeyi yaymak.

[-i]

• Koyun, inek vb.ni otlatmak

[-i]

• Dağınık ve düzensiz bir biçimde saçmak, dağıtmak

• Işık kaynağı, ışığı kendinden dışarıya doğru çeşitli yönlere göndermek

  Mumun yaydığı ışık zayıftı.