[bağlaç]

• Anlam bakımından birbirleriyle ilgili cümleleri birbirine bağlayan bir söz

• Özneyi, tümleci güçlendirerek cümlenin temel bölümüne bağlayan bir söz

  Siz ki beni tanırsınız, niçin böyle düşünüyorsunuz?

• `Öyle, o kadar, o denli` vb.nden sonra, kullanıldığı cümleye güç katan bir söz

• İkinci cümledeki yargının birincideki hareketin yapılışı sırasında görülerek şaşıldığını bildiren bir söz

  Kapağı kaldırmış ki sandık bomboş. Bir de ağzıma aldım ki şeker gibi tadı var.

• İki cümlede anlatılan durumların uyuşmazlığını bildiren bir söz

  Ama o bir şey yapmamıştı ki onun hiç kabahati yoktu. - Osman Cemal Kaygılı

• Yakınma, kınama vb. duyguları anlatmak için bir cümlenin sonuna getirilen bir söz

  O beni sevmez ki! Sana güvenilmez ki!

• Bir soru cümlesinin sonuna getirildiğinde şüphe veya endişe anlatan bir söz

  Acaba gelmez mi ki? Bunu bana bırakırlar mı ki? Acaba ceza verirler mi ki?

• Bazı kelimelerin sonuna bir ek gibi eklenerek birtakım zarflar, yeni edatlar oluşturan bir söz: Belki, çünkü, hâlbuki, mademki, sanki gibi

[isim]

• Birden sonra gelen sayının adı

• Bu sayıyı gösteren 2 ve II rakamlarının adı

[sıfat]

• Birden bir artık

  Ertesi gün iki kardeş erken çıkmışlardı yola. - Ayşe Kulin

Ata Sözleri ve Deyimler

• iki ahbap çavuş
• iki arada bir derede (kalmak)
• iki arada kalmak
• iki arslan bir posta sığmaz
• iki at bir kazığa bağlanmaz
• iki ateş arasında kalmak
• iki ayağını bir pabuca sokmak
• iki baş bir kazanda kaynamaz
• iki baştan olmak
• iki cambaz bir ipte oynamaz
• iki cami arasında kalmış beynamaz
• iki çıplak bir hamama yakışır
• iki çift laf (veya lakırtı veya söz) etmek
• iki deliye bir uslu koymuşlar
• iki dinle bir söyle
• iki dirhem bir çekirdek
• iki el bir baş için
• iki eli (birinin) yakasında olmak
• iki eli (kızıl) kanda olsa
• iki eli böğründe kalmak
• iki elim yanıma gelecek
• iki eli şakaklarında düşünmek
• iki eli yanına gelmek
• iki emini bir yemin aralar
• iki gönül bir olunca samanlık seyran olur
• iki gözü iki çeşme
• iki gözü iki çeşme ağlamak
• iki gözüm kör olsun
• iki hırtı bir pırtı
• iki kaptan bir gemiyi batırır
• iki kardeş savaşmış, ebleh buna inanmış
• iki karpuzu bir koltuğa sığdırmak
• iki kat olmak
• iki kere iki dört eder
• iki kulak bir dil için
• iki lafı (veya sözü) bir araya getirememek
• iki lakırtı etmek
• iki lakırtıyı bir araya getirmek
• iki ölç, bir biç
• iki rahmetten (veya iyilikten) biri
• iki satır laf etmek (veya konuşmak)
• iki seksen uzanmak
• ikisi bir kapıya çıkmak
• ikisini bir kazana koysalar kaynamazlar
• iki söz bir pazar
• iki testi tokuşunca biri elbet kırılır
• iki tımar bir yem yerine geçer
• iki ucu boklu değnek
• iki ucunu bir araya getirememek
• iki yakası bir araya gelmemek
• iki yakasını bir araya getirememek

[isim]

• Yayla atılan, ucunda sivri bir demir bulunan ince ve kısa tahta çubuk

• Yön göstermek amacıyla belli yerlere konulabilen, oka benzer işaret

• At arabası, kağnı vb. araçlarda koşum hayvanlarının bağlandığı ağaç

  Dörtnala koşan bir yük arabasının oku böğrüme çarptı. - Ömer Seyfettin

[matematik]

• Bir dairede bir kirişin ortasında bu kirişi gören yayın ortasına indirilen doğru parçası

Ata Sözleri ve Deyimler

• ok atmak
• ok gibi (yerinden) fırlamak
• ok yaydan (veya yayından) çıkmak

[sıfat]

• İstenilen, beğenilen nitelikleri taşıyan, beğenilecek biçimde olan, kötü karşıtı

  Bir aralık iyi fal bildiğimi haremde duyurdum. - Falih Rıfkı Atay

• Bol, çok, aşırı

  İyi yağmur yağdı.

• Uğurlu, hayırlı, iyilik getiren

  İyi haber.

• Esen, sağlıklı

  İyi ve sıhhatli olduğumu bildirebilirsiniz. - Necip Fazıl Kısakürek

• Yerinde, uygun

  İyi bir cevap.

• Doğru olan

  İyisi bu işe karışmamaktır.

• Yeterli, yetecek miktarda olan

  Bu yün, hırka için iyidir.

[isim]

• Öğrencinin değerlendirilmesinde kullanılan orta ile pekiyi arasındaki not

[zarf]

• İstenilen, beğenilen, yerinde, yararlı, uygun bir biçimde

  Bunun çocukları iyi çıktıkları için ölünceye kadar babalarına bakmışlar. - Memduh Şevket Esendal

Ata Sözleri ve Deyimler

• iyi etmek
• iyi evlat babayı vezir, kötü evlat rezil eder
• iyi gelmek
• iyi gitmek
• iyi gözle bakmamak
• iyi hoş (ama)
• iyi insan sözünün üstüne gelir
• iyi iş (doğrusu)
• iyi karşılamak
• iyi ki
• iyi nasihat verilir, iyi ad verilmez
• iyi olacak hastanın hekim ayağına gelir
• iyi olmak
• iyi saatte olsunlar
• iyisi mi
• iyi söylemek
• iyiye çekmek
• iyiye iyi, kötüye kötü demek

[isim]

• Bir şeyin geçtiği veya önce bulunduğu yerde bıraktığı belirti, nişan, alamet, emare

  Nihayet bir dönemeçte izlerin sahibini gördüm. - Sait Faik Abasıyanık

• Bir şeyin dokunmasıyla geride kalan belirti

  Yüzünde birtakım diş ve tırnak izleri vardı. - Yakup Kadri Karaosmanoğlu

• Bir olay veya bir durumdan geride kalan belirti, ipucu, emare

  Cinayet izleri.

• Bir olay, bir durum veya yaşayıştan geride kalan belirti, eser

  O çağ uygarlığından iz kalmadı.

[matematik]

• Bir düzlemin başka bir düzlemle veya bir doğru ile kesişmesinden doğan ara kesit

Ata Sözleri ve Deyimler

• iz bırakmak
• izi belirsiz olmak
• izinden yürümek
• izine basmak
• izine dönmek
• izine düşmek
• izine uymak
• izini düşürmek
• izini kaybetmek
• izi silinmek
• iz sürmek

[isim]

• Bir toplantıya katılanların, bir sorunla ilgili birkaç seçenekten birini tercih etmesi, rey

• Bu tercihi belirten işaret, söz veya yazı

• Seçimlerde kişinin herhangi bir aday veya partiye ait yaptığı tercih

Ata Sözleri ve Deyimler

• oya koymak (veya sunmak)
• oy vermek (veya kullanmak)

[ünlem]

• Çeşitli duyguları anlatmak için kullanılan bir seslenme sözü

[ünlem]

• `Hayır` anlamında kullanılan bir söz

  Dün bize geldiniz mi? -Yo.

• `Yapmam, istemem, kabul etmem` anlamında kullanılan bir itiraz sözü

• `Sakın` anlamında kullanılan bir uyarma sözü

  Yoo, güvercinlerime dokunmayınız, dedi. - Yakup Kadri Karaosmanoğlu

[isim]

• Horoz, hindi vb.nin tepesinde bulunan kırmızı deri uzantısı

  Çocuğun yüzü ibik gibi kızardı. - Haldun Taner

[anatomi]

• Bazı kemiklerde bulunan ve kasların tutunmasına yarayan, çizgi durumunda pürtüklü çıkıntı

• Emzik

[halk ağzında]

• Köşe, kenar, uç

[isim]

• Dışkı

[kaba konuşmada]

• Güç durum

  Boka batmak. Boka düşmek.

[sıfat]

[kaba konuşmada]

• Hor görülen, tiksinilen

  Bırak şu bok herifi!

Ata Sözleri ve Deyimler

• bok (veya bokun) soyu
• boka nispetle tezek amberdir
• bok atmak
• bok canına olsun
• bok etmek (veya bokunu çıkarmak)
• bok karıştırmak
• boku çıkmak
• bokunda boncuk bulmak
• bokuyla kavga etmek
• bok üstün bok
• bok yedi başı
• bok yemek
• bok yemek düşer
• bok yemenin Arapçası
• bok yoluna gitmek

[isim]

[coğrafya]

• Denizin, gölün küçük girintiler biçiminde karaya doğru sokulduğu bölümü

  Sandalını Kaşık Adası'nın bir küçük koyuna çekti. - Sait Faik Abasıyanık

[sıfat]

• Bulunmayan, mevcut olmayan (nesne, kimse vb.), var karşıtı

[isim]

• Olmayan, bulunmayan şey

  Sen yoktan anlamaz mısın?

• Yasak

  İçki, sigara yok.

[edat]

• `Hayır` anlamında kullanılan bir söz

  Geldiler mi? -Yok, daha gelmediler.

[bağlaç]

• Birbirine karşıt iki cümleden, ikincisinin başına getirilen bir söz

  Verdiler, ne âlâ; yok vermediler, döner gelirsin.

[bağlaç]

• Birinin söylediği sözlerden genelde kuşkulanıldığında veya sözler hafifsendiğinde kullanılan bir söz

  Yok kâğıdı kalmamış, yok mürekkebi iyi değilmiş, hasılı bir alay bahaneler!

  Yok ben seni adam ettim, yok haddini bil, yok üstümüze düşeni yapalım. - Attila İlhan

[edat]

• Savunulan bir düşünceyi doğrulayan sözün başına getirilir

  Yok, doğrusu iyi adam, kim ne derse desin.

Ata Sözleri ve Deyimler

• yok ananın örekesi
• yok canım
• yok devenin başı (veya pabucu veya nalı)
• yok etmek
• yok oğlu yok
• yok olmak
• yok satmak
• yoktan var etmek
• yokum
• yok yok

[sıfat]

• İkisi bir arada doğan (çocuk)

• Birbirine tamamen benzeyen

  Rıza boş arsaları, ikiz pembe villaları, havuzlu bahçeyi geçti. - Haldun Taner

[isim]

[bitki bilimi]

• Aynı çiçekten oluşmuş birbirine yapışık iki meyve

Ata Sözleri ve Deyimler

• ikiz doğurmak

[isim]

[bitki bilimi]

• Ceviz

• İskambil oyunlarında diğer kâğıtları alabilen, onlara üstün tutulan belirli renk ve işaretteki kâğıt

[mecaz]

• Başarı fırsatı olan elverişli durum, saldırış ve savunma fırsatı

  Başvurduğu bu olağanüstü tabiyede varlığını değil, yokluğunu koz olarak kullanmıştır. - Haldun Taner

[mecaz]

• Karşısındakini alt edecek etkili şey

Ata Sözleri ve Deyimler

• koz kırmak
• kozu kaybetmek
• kozunu paylaşmak (veya pay etmek)
• koz vermek

[zamir]

• Çokluk birinci kişiyi gösteren söz

  Biz, Türkler, bütün tarihî hayatımızca hürriyet ve istiklale timsal olmuş bir milletiz! - Atatürk

• Bazen teklik birinci kişi zamiri `ben` yerine kullanılan bir söz

  Biz kendisini aldığımız zaman vücudu pek ince idi. - Hüseyin Rahmi Gürpınar

Ata Sözleri ve Deyimler

• biz attık kemik diye, el kaptı ilik diye
• biz bize benzeriz
• bizden
• bize de mi lolo?
• bizim gelin bizden kaçar, tutar ellere başını açar
• biz kırk kişiyiz, birbirimizi biliriz

[isim]

• Katı bir şeyi dikerken iğne geçirecek yeri delmek için kullanılan, çelikten yapılmış, sivri uçlu ve ağaç saplı araç, tığ

  Kunduracı bizi.

• Maraş işinde kalın karton parçalarının iğneyi kırmamasını sağlamak ve delik delmek işleminde kullanılmak üzere hazırlanmış tahta saplı, ince sivri uçlu bir çuvaldız türü

[isim]

[hayvan bilimi]

• Ülkemiz sularında yaşayan bir tür mersin balığı, şip (Acipenser nudiventris)

[isim]

• Bir şeyin tabanı ile en yüksek noktası arasındaki uzaklık

  Boyu uzundu, yalnız biraz fazla semizdi. - Ömer Seyfettin

• Bir yüzeyde, en sayılan iki kenar arasındaki uzaklık, en, genişlik karşıtı

  Kitabın boyu. Tablonun boyu.

• Uzunluk

  Yılanın boyu.

• Kumaş için ölçü

  Bu elbiseye iki boy yeter.

Ata Sözleri ve Deyimler

• boya çekmek
• boy almak (veya sürmek)
• boy atmak
• boy göstermek
• boy ölçüşmek
• boyu bacadan mı aştı?
• boyu beraber
• boyu boyuna, huyu huyuna
• boyu devrilsin (veya devrilesi)
• boyuma göre (veya boyumca) boy buldum, huyuma göre (veya huyumca) huy bulamadım
• boyun bir karış uzadı
• boyunu aşmak
• boyunun ölçüsünü almak
• boy vermek

[isim]

[toplum bilimi]

• Ortak bir atadan türediklerine inanılan toplumsal ve ekonomik ilişkilerinde anaerkil, ataerkil anlayışı uygulayan geleneksel topluluk, kabile, klan

  Türk boyları birbirlerini kardeş tanıyorlar. - Orhan Seyfi Orhon

[isim]

[eskimiş]

• `Özlü, güzel sözler söyledi` anlamında kullanılan boy boyladı, soy soyladı özlü sözünde geçen bir söz